1️⃣ Değerlerinizi netleştirin
Değerler; inançlar, amaç duygusu veya sizin için anlamlı bir yaşam görüşüdür.
Farkında olsak da olmasak da hepimizin bir değer sistemi vardır. Değerlerle hedefler arasındaki bağ kolayca gözden kaçar, ancak isteklerimiz çoğu zaman değerlerimizden doğar.
Değerler anlık seçilen veya istenildiğinde değiştirilen şeyler değildir. Sizin için neyin önemli olduğunu yansıtır ve davranışlarınıza yön verir. Temel değerlerinize göre yaşamadığınızda gergin veya mutsuz hissedebilirsiniz. Onlara göre yaşamak ise tatmin ve derin mutluluk getirebilir.
Geniş bir değer listesi
Listeyi okuyun ve sizinle en çok örtüşen 20 kelimeyi işaretleyin. Önemli bulduğunuz bir değer listede yoksa kendiniz ekleyin.
Başarı, rekabet, kazanmak; yetkinlik, sorumluluk; adalet; sadakat, bağlılık, görev bilinci; iletişim, işbirliği; verimlilik, dakiklik, hız; temizlik, minimalizm; kullanılabilirlik, sistemler; macera; bağımsızlık, kendi kendine yetme; güzellik, yaratıcılık, ilham; aidiyet; değişim; paylaşım; kontrol; eşitlik; keşif; kapsayıcılık, çeşitlilik; doğruluk, yapı, disiplin; sakinlik, iç huzur; meydan okuma, başarı, kazanım; barış; inanç; vatanseverlik; esneklik; coşku, tutku, elinden geleni yapmak; aile; dostluk; özgürlük; sebat; cömertlik; mutluluk, eğlence; canlılık; güç, para, zenginlik, statü; küresel bakış; iyimserlik; mahremiyet; problem çözme; maneviyat, saflık; kişisel gelişim, güç; neşe; gelenek; çalışkanlık, emek; minnettarlık; pratiklik, kurallar; katkı, hizmet; sağlık; uyum; başkalarına yardım, nezaket, esenlik; sessizlik; ilerleme; onur; dürüstlük; bolluk; mizah; sonuç odaklılık; güvenlik; kararlılık; şefkat; saygı; yenilik, çeşitlilik; hakikat; bilgi; dayanıklılık, istikrar; alçakgönüllülük; düzen, birlik; sevgi, yakınlık; liderlik; beceri.
Listeyi şimdi 10 değere indirin ve yazın.
Ardından en önemli beş değeri seçip önem sırasına göre sıralayın.
Bu, göründüğünden zor olabilir. Düşünmek için zaman ayırın ve yarın ya da hafta içinde tekrar bakın. Ben listemi sürekli yeniden sıralayarak yaklaşık iki hafta harcadım. İlk on değeri yapışkan notlara yazıp sıralamayı değiştirebilirsiniz.
Değer zinciri oluşturun
Değerleri anlatan kelimeler herkes için farklı anlam taşır. Değer zinciri, her değerin sizin için ne ifade ettiğini daha kişisel ve kapsamlı biçimde görmenizi sağlar. Çağrışım oyunu gibi, ilk beş değerin anlamını açıklayan fikirler ekleyin. Bunlar değer kelimeleri olmak zorunda değildir; “hayran olduğum biri olmak” veya “dünyanın zirvesinde durmak” gibi hisler ve imgeler olabilir.
Basit bir örnek:
Kişisel gelişim → kendime meydan okumak → dolu dolu yaşamak → bilgimi artırmak → öğrendiklerimi paylaşmak → başkalarına yol göstermek veya ilham vermek
Benim değer zincirim:
- Değer 1:
- Değer 2:
- Değer 3:
- Değer 4:
- Değer 5:
Zincirdeki kelimeler yukarıdaki listeden gelmek zorunda değildir. Yaratıcı olun ve kendi dilinizi kullanın.
Örnek olarak kişisel değerlerim:
- Özgürlük: Kendim gibi ve dürüst olmak, maddi ve duygusal açıdan bağımsız yaşamak. Ayrılmaktan korktuğum için bir ilişkide veya işte kalmam. Mutluluğumu başkalarına bağlamak yerine içimde denge ve huzur ararım.
- Hizmet: Yeteneklerimi başkalarına yardım etmek için kullanmak. İnsanları cesaretlendirmek, öğretmek ve güçlendirmek. Potansiyellerini kullanıp daha mutlu, özgüvenli ve yaratıcı olmalarına yardımcı olmak.
- Canlılık: Sevdiğim işle kendimi ifade etmek. Uzun vadeli enerji ve sağlık için uyku, egzersiz ve beslenme alışkanlıkları oluşturmak. Kusurlarım dâhil kendimi kabul edip bedenime iyi bakmak.
- Minnettarlık: Sağlığımı, ailemi, arkadaşlarımı, işimi, katkıda bulunma olanağımı ve beni şanslı hissettiren küçük şeyleri her gün takdir etmek. Minnettarlığımı başkalarına ifade etmek.
- Gelişim: Başkalarından, başarılarımdan ve hatalarımdan öğrenmekten keyif almak. Okumak, eğitimime devam etmek, yeni deneyimler yaşamak ve kendime meydan okuyup güçlenmenin yollarını bulmak.
- Mizah: Komik ve oyuncu yanımı göstermek. Sık sık kutlamak, hobilerime zaman ayırmak, rahatlamak ve yaşamdan keyif almak.
- Tutku: Çevremdekilere pozitif enerji vermek. İyimser, mutlu ve sıcak olmak; başkalarını nasıl etkilediğime dikkat etmek.
- Macera: Büyük hayaller kurmak ve risk almak. Konfor alanının dışına çıkıp yaşamın beklenmedik dönüşlerini yaşamak.
2️⃣ Yaşam değerlendirme tablonuz
Yaşam alanlarınızdan ne kadar memnun olduğunuzu 1'den 10'a kadar puanlayın. Şu anki hissinize göre puan verin; daha sonra değiştirebilirsiniz. Düzenli gözden geçirmek nelerin iyi gittiğini, nerede takıldığınızı ve nerede daha fazla denge istediğinizi gösterir.
- İş
- Para
- Aile
- Arkadaşlar
- İlişkiler
- Sağlık
- Eğlence ve dinlenme
- Kişisel gelişim
İdeal yaşamınızı hayal edin
Önemli her alan için sizin açınızdan “10”un neye benzediğini açıklayın.
Kendinize sorun: Bir yıl sonra her alanda ne yapmak, neye sahip olmak veya nasıl biri olmak isterim?
İş, para, aile, arkadaşlar, ilişkiler, sağlık, eğlence ve kişisel gelişim için fikirler yazın.
Sonra önümüzdeki yıl yapmak, sahip olmak, deneyimlemek veya öğrenmek istediklerinize göre hedefler belirleyin. Hedefleri yazmak onları gerçeğe dönüştürmenin önemli bir adımıdır.
Altı ay, bir yıl ve üç yıl sonrası için hedefler belirleyin. Her kutuya mümkün olduğunca çok fikir yazmak için 15 dakika ayırın. Bitirdiğinizi düşündüğünüzde birkaç fikir daha eklemeye çalışın; en yaratıcı fikirler onlar olabilir.
Bir kutuyu boş bırakmak sorun değildir. Belirli bir dönemde eğitim hedefiniz olmayabilir. Bazı hedefler veya hisler farklı zaman aralıklarında aynı kalabilir. Bu durumda yalnızca ilk satırı doldurun.
Her zaman aralığı için kendinize sorun:
- Ne yapmak istiyorum?
- Neye sahip olmak istiyorum?
- Nasıl biri olmak veya ne deneyimlemek istiyorum?
- Ne öğrenmek istiyorum?
3️⃣ Büyük, korkutucu ve zor hedefleri keşfedin
Bunlar o kadar iddialı hedeflerdir ki var olduklarını söylemekten bile çekinebilirsiniz. Özel ilgi göstermeye değerdir.
Onları yazmak zor gelebilir. Başarısızlıktan korkabilir, riskleri görebilir veya ulaşabileceğinizden şüphe duyabilirsiniz. Özellikle bir başkasına yüksek sesle söylemek daha da korkutucu olabilir. Ancak paylaşmak hedefi daha gerçek ve mümkün hissettirebilir.
Biri size bir hedefini, özellikle büyük bir hedefini anlattığında onu tebrik edin. Hemen pratik sorunlardan bahsedip neden işe yaramayacağını söylemeyin. Bu itirazlar karşı tarafın değil, sizin sınırlarınızdan veya kaygılarınızdan kaynaklanabilir. Başkasının sınırlarının sizi önemli bir hedeften alıkoymasına izin vermeyin.
Hedef büyüyüp anlam kazandıkça iç eleştirmen daha yüksek sesle konuşabilir: “Yeterince deneyimin yok”, “Yeterince zeki veya özel değilsin” ya da “Kendini ne sanıyorsun?” Herkesin iç eleştirmeni vardır. Bu sesi, doğru olduğunu bildiklerinizden ayırmayı öğrenin.
Hedefinize “korkutucu” demeyi bıraktığınızda daha az ürkütücü gelebilir. “Korkutucu” sözcüğü fırsatın önemli olduğuna işaret edebilir. Kullandığınız dil deneyiminizi şekillendirir. Büyük bir hedefi paylaşırken küçülmek yerine onunla gurur duyun.
Büyük ve zor bir hedefin peşinden gitmek heyecan verici olabilir. Kolay olmayabilir ama düşündüğünüzden daha fazla gelişmenizi sağlar. Yol boyunca öğrenmek, büyümek ve başkalarına ilham vermek daha da anlam katar. Başarısız olsanız bile toparlanıp yeniden başlayabileceğinizi öğrenirsiniz. Kirlenmekten korkmayın, deneyin.
Büyük bir hedef üzerine düşünün
- Başarısız olmayacağınızı bilseydiniz ne yapardınız?
- Yaşamınızda hangi başarılarla en çok gurur duyardınız?
- Büyük bir hedef belirlerken veya peşinden giderken hangi iç eleştiri sizi engelliyor?
- Kendinize nasıl karşılık verirdiniz?
Daha derin inceleme: hedeflere bağlı kalmak
Hedef koymak görece kolaydır: Ne yapmak veya neye sahip olmak istediğinize karar verip yazarsınız. Net bir hedef uygulanabilir, gerçekçi ve zaman sınırlıdır. Ona bağlı kalmak ise başka bir konudur. Bazı hedefler yeterince gerçekçi olmadığı için sürmez ve fark etmeden unutulur.
Anlamlı hedefler devamlıdır. Canlı hissedilir ve ulaşana kadar çalışmaya devam edersiniz.
2008'de maraton koşma hedefime ulaşmamı sağlayan yöntemler şunlardı. Önce imkânsız görünüyordu, ama tamamlamak büyük bir mutluluk verdi.
- İlham bulun. Antrenmana başlamadan bir yıl önce, insanların maraton çalışması veya tamamlaması hakkında konuşmasını kıskandığımı fark ettim. Blogumda başlamaktan korktuğumu yazınca bir okuyucu “İlk maratonumu koşuyorum” adlı bir YouTube videosu gönderdi. Bana ilham verdi. Bir video, arkadaş veya aile üyesi vazgeçmek üzereyken enerji verebilir.
- Sembolik bir taahhüt yapın. Koşmaya karar verince iPod'a kablosuz bağlanan Nike+ ayakkabılarımı özel yaptırdım. Üzerine “Büyük yaşa!” sloganımı işledim. Antrenman boyunca ve yarış gününde uğurum oldu, bana hedefime bağlılığımı hatırlattı.
- Düzenli kontroller ayarlayın. Deneyimli bir maraton koşucusu olan babamı arayıp her pazar ilerlememi gözden geçirmesini istedim. “Uzun koşunu tamamladın mı?”, “Bu hafta ne öğrendin?” ve “Keyif aldın mı?” gibi 10 soru yazdım. Konuşmalar sorumluluk almama ve sürecin tadını çıkarmama yardımcı oldu.
- Başarıyı hayal edin. Hedefe ulaştığınızda nasıl olacağını düşünün. Kendi fotoğrafımın olduğu bir dergi kapağı hazırlayıp banyo aynasına astım. Sağlıklı beslenme ve egzersiz alışkanlıklarım hakkında röportaj verdiğimi hayal ettim. Antrenman zorlaştığında ailem ve arkadaşlarım yanımdayken bitiş çizgisini geçip gurur duymayı düşündüm.
- Alternatifi değerlendirin. Vazgeçmeyi düşündüğümde yaşayacağım hayal kırıklığını gözümde canlandırdım. Motivasyon bulmak her zaman kolay değildi ama kendimi hayal kırıklığına uğratmak daha kötü hissettiriyordu.
- Ya hep ya hiç düşüncesinden kaçının. Küçük bir hata hedefi bırakmanız gerektiği anlamına gelmez. Rotadan çıkarsanız bulunduğunuz yerden yeniden başlayın. Bazen plan dışına çıkmak yalnızca dinlenmeye ihtiyaç duyduğunuzu gösterir.
- Minnettarlığı unutmayın. Koşmanın zorluğunu düşünmek yerine, antrenman yapacak kadar sağlıklı olduğum, dışarıda zaman geçirdiğim, gökyüzünü, kuşları ve dereleri gördüğüm, arkadaşlarımdan ve ailemden destek aldığım için şükrettim.
- Hedefi yönetilebilir parçalara ayırın. Başlangıçta 34 kilometre koşmak bile gözümü korkutuyordu, tam maratonu söylemeye gerek yok. Tüm antrenman planına değil, yaklaşan cumartesi günkü uzun koşuya odaklandım. Büyük hedefi küçük adımlara bölün, güvendiğiniz insanlarla paylaşın ve güveninizi zamanla artırın.
Hafta hafta bu adımlar beni bitiş çizgisine yaklaştırdı. Maratonu tamamlamak yaşamımdaki en gurur verici anlardan biri oldu.
Bağlı kalma stratejileri üzerine düşünün
- Geçmişte bir hedefe odaklanmanıza ne yardımcı oldu?
- Gelecekte bağlı kalmanıza hangi yeni yöntemler yardım edebilir?
- Hedefe bağlı kalıp ona ulaşmak sizin için ne ifade eder?